حمایت کالای داخلی و مبارزه با قاچاق کالا؛ بررسی اثر دومینویی بر اقتصاد
حمایت کالای داخلی و مبارزه با قاچاق کالا تنها یک انتخاب اقتصادی نیست؛ خط مقدم دفاع از امنیت ملی، اشتغال و معیشت خانوارهای ایرانی است. رهبر شهید در همین باره تأکید کردهاند:
«تولید داخلی بایستی بهعنوان یک چیز مقدّس شمرده بشود. حمایت از تولید داخلی باید یک وظیفه شناخته بشود؛ همه خودشان را موظّف بدانند از تولید داخلی حمایت بکنند.»
با همین نگاه، در این صفحه بررسی میکنیم چگونه ورود یک کالای قاچاق میتواند زنجیرهای از بحرانها را در تولید، اشتغال و اقتصاد کلان ایجاد کند و چه راهکارهایی برای مقابله با این پدیده وجود دارد.
تصور کنید میزی بزرگ چیده شده است؛ مهرههای رنگارنگ و منظم که نمایانگر بخشهای حیاتی زندگی ما هستند: کارخانه، کارگر، مدرسه، بیمارستان و سفرهی خانه. حالا مهرهای سیاه کالای قاچاق وارد این میز میشود و اولین مهره را با شدت میاندازد. این فقط یک خرید ساده یا عبور غیرقانونی کالا از مرزها نیست؛ آغاز یک سقوط زنجیرهای است که وقتی شروع شود، تخریب فراگیر میشود.

اثر دومینویی قاچاق کالا بر اقتصاد؛ از کارخانه تا سفرهی خانه
۱. سقوط مهرهی اول: بحران در تولید
اولین مهرهای که با برخورد کالای قاچاق میافتد، تولیدکننده داخلی است. کالای قاچاق با قیمتهای غیرمنطقی و بدون رعایت استانداردهای مالیاتی عرضه میشود و تقاضا برای کالای داخلی را بهشدت کاهش میدهد.
در بازارها بارها دیدهایم تولیدکنندگان باسابقه، نه بهخاطر کیفیت پایین، بلکه به دلیل ناتوانی در رقابت با قیمتهای بیدلیلِ کالاهای قاچاق، مجبور به کاهش خطوط تولید یا حتی تعطیلی کامل شدهاند. مهرهی تولید، اولین قربانی این سقوط است.
۲. سقوط مهرهی دوم: بحران معیشت و اشتغال
وقتی مهرهی تولید میافتد، برخورد آن با مهرهی «اشتغال» ناگزیر است. کارخانهای که کالایی نمیفروشد، نیازی به نیروی انسانی ندارد. در این مرحله شاهد تعدیل نیرو و از کار افتادن کارگران هستیم.

رهبرشهید این رابطهی مستقیم را چنین تبیین میکنند:
«وقتی این جنسی که ما میخریم، جنسی است که در داخل تولید شده، در واقع داریم کمک میکنیم به کارگر داخلی و به سرمایهگذار داخلی. همین جنس وقتی در داخل وجود دارد و ما نوع خارجی آن را انتخاب میکنیم و میخریم، معنایش این است که داریم کمک میکنیم به کارگر آن کشور، به سرمایهگذار آن کشور، او را ترجیح میدهیم بر کارگر خودمان. این انصاف است؟ این انسانیّت است؟»
این سقوط مستقیماً به خانهها میرسد. یاد صحنهای افتادم که یک روز خانمی باردار را دیدم که با خوشحالی جواب آزمایشش را نزد همسر کارگرش آورد تا خبر پدر شدنش را بدهد؛ اما همسرش عکس العمل خاصی نشان نداد، چرا؟ چون کارگر کارخانهای بود که کارگرانش را مرخص کرده بود و به او زنگ زده بودند که دیگر نمیتواند حق و حقوقی بپردازد و کارخانه بسته شده است. فکرش مشغول بود. این صحنه کوچک، تصویر بزرگ بحران اشتغال و معیشت است. وقتی کارخانه میافتد، سفرهی خانهها هم میلرزد.
۳. سقوط مهرهی سوم: تضعیف اقتصاد کلان
عدم حمایت از کالای داخلی، سقوط زنجیره را به مهرهی بزرگتر یعنی «اقتصاد ملی» میرساند. یک کارخانهی تولید لوازم خانگی داخلی با چند صد کارگر را در نظر بگیرید:
· مردم به دلیل تبلیغات یا قیمت، محصول مشابه خارجی یا قاچاق را میخرند.
· فروش کارخانه کاهش مییابد و خط تولید کند یا متوقف میشود.
· کارگران تعدیل یا ساعات کاریشان کم میشود.
· با کاهش درآمد خانوار، مصرف در همان شهر افت میکند.
· رستوران، فروشگاه، حملونقل و تأمینکنندگان قطعات هم ضربه میخورند.
· درآمد مالیاتی دولت کاهش مییابد و بودجههای زیرساخت، سلامت و آموزش کم میشود.
نتیجه نهایی: رفاه عمومی و امنیت اجتماعی قربانی میشود.
دیدید مهره ها چگونه یکی پس از دیگری در حال افتادن هستند!
راهکارهای حمایت کالای داخلی و مبارزه با قاچاق کالا
برای جلوگیری از ادامهی این دومینو، باید میان مهرهها «سد» ایجاد کنیم. رهبرشهید انقلاب دربارهی ماهیت قاچاق میگویند:
«قاچاق بلای بزرگی است برای کشور؛ قاچاق از واردات دولتی و گمرکی بسیار بدتر است: اولاً سلامت جنس معلوم نیست؛ ثانیاً درآمدی از آن عاید دولت نمیشود؛ ثالثاً همان اشکال واردات را دارد که کساد کردن بازار تولید داخلی است… قاچاق این جوری است؛ سم تولید داخلی، قاچاق است.»

برای مبارزه با قاچاق، نیازمند همکاری سه ضلع اصلی است:
۱. نقش دولت و نهادهای نظارتی؛ ایجاد سد مرزی
دولت باید با تقویت نظارتهای مستمر و استفاده از فناوریهای نوین در کنترل مرزها، از ورود کالای قاچاق جلوگیری کند. همچنین ایجاد مشوقهای مالیاتی برای تولیدکنندگان میتواند مهرهی تولید را در برابر ضربات بازار مستحکمتر کند.
۲. نقش تولیدکننده؛ مقاومسازی کالای داخلی
تولیدکنندگان نباید تنها به تولید بسنده کنند؛ آنها باید با ارتقای کیفیت، بستهبندی و بازاریابی، شکاف اعتماد میان مصرفکننده و کالای داخلی را پر کنند تا مهرهی تولید در برابر ضربات بازار لرزش کمتری داشته باشد.
۳. نقش مصرفکننده؛ حمایت آگاهانه از کالای ایرانی
ما، مصرفکنندگان، اصلیترین مهرهها هستیم. هر بار که آگاهانه کالای تولید داخل را جایگزین کالای قاچاق میکنیم، در واقع مانع از سقوط مهرهها میشویم.
یاد یک موردی افتادم .البته برای قاچاق نه بلکه برای حمایت از کالای داخلی است. من در شبکه های اجتماعی دیدم ؛ خانمی در یکی از شهرها همیشه به اطرافیانش میگفت نوشابه خارجی ننوشید. ولی کسی گوش نمیکرد. یک روز متوجه شد انارهای باغهای شهر روی دست باغداران مانده و کسی آنها را نمیخرد. به باغداران پیشنهاد داد انارها را بچینند، آب انار بگیرند، گازدارش کنند و بفروشند. این کار گرفت و درصدی از مردم بهجای نوشابه، آب انار ایرانی خریدند. همین کار باعث شد هم انارها به فروش برسد و باغبان ضرر نکند و هم اینکه از خرید یک محصول مضر کمی جلوگیری شود اونم نوشابه کوکا کولا. این یعنی حمایت کالای داخلی، یک انتخاب اقتصادی نیست؛ یک کنش ملی برای حفظ آیندهی فرزندانمان است.
پرسشهای متداول درباره حمایت کالای داخلی و مبارزه با قاچاق کالا
۱. چرا مبارزه با قاچاق کالا برای اقتصاد مهم است؟
چون قاچاق کالا باعث کاهش تقاضای کالای داخلی، تعطیلی کارخانهها، افزایش بیکاری و کاهش درآمد مالیاتی دولت میشود.
۲. حمایت کالای داخلی چه تأثیری بر اشتغال دارد؟
با رونق فروش کالای داخلی، کارخانهها خطوط تولید خود را گسترش میدهند و فرصتهای شغلی حفظ و ایجاد میشود.
۳. مصرفکننده چگونه میتواند در حمایت کالای داخلی نقش داشته باشد؟
با خرید آگاهانه، بررسی برچسب اصالت کالا و انتخاب محصولات ایرانی باکیفیت بهجای کالای قاچاق.
۴. مهمترین راهکارهای مبارزه با قاچاق کالا چیست؟
تقویت نظارت مرزی، استفاده از فناوریهای نوین، مشوقهای مالیاتی برای تولیدکنندگان و فرهنگسازی عمومی.
ما نمیتوانیم اجازه دهیم مهرههای زندگیمان یکی پس از دیگری بر زمین بخورند. اقتصاد ما یک زنجیره است که قدرت هر بخش به بخش دیگر وابسته است. حمایت کالای داخلی و مبارزه با قاچاق کالا دو روی یک سکهاند؛ سکهای که یک طرف آن رونق تولید ملی و طرف دیگر آن امنیت اقتصادی و معیشتی مردم است.
امروز، با هر خرید، ما در حال انتخاب هستیم: آیا میخواهیم مهرهها را به زمین بریزیم، یا با حمایت از تولید ملی، آنها را برای ساختن آیندهای مستحکم در کنار هم نگه داریم؟
انتخاب با ماست؛ آینده از آنِ کسانی است که امروز آگاهانه انتخاب میکنند.


